با گسترش رمزارزها و تجارت آنلاین، ایران نیز طرفداران زیادی در این زمینه پیداکرده‌است. صنعت تجارت ارزهای دیجیتال در تاریخ 28 آبان 1398 رسما قانونی اعلام‌شد. مانند هرکسب و کار دیگری، برای استخراج ارزهای دیجیتال نیز نیاز به کسب مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) وجوددارد. دریافت این مجوز، دارای شرایط و ضوابط خاص خود است که در ادامه آمده‌است. رمزارزها میتوانند به سرمایۀ مجازی باشند که درصورت فراهم شدن بستری امن و قابل‌اعتماد، این سرمایه مجازی بالفعل در‌می‌آید و سودهای زیادی را برای ماینرها به ارمغان‌می‌آورد. اگر درگذشته‌ای نه چندان دور به انسان گفته‌می‌شد که سرمایه واقعیش را صرف خرید پول‌های مجازی کند، حتما انسان اخم‌می‌کرد و زیر لب غرولند می‌کرد: مگر عقلم را از دست داده‌ام که پولم را صرف چیزی کنم که مجازیست و در واقعیت وجودندارد. اما امروزه، با گسترش تکنولوژی و رشد نفس‌گیر ارزهای دیجیتال چنین چیزی دیگر نه شبیه شوخی‌است و نه غیرممکن. امروزه افراد زیادی در دنیا مشغول تجارت آنلاین هستند. رمزارزهای جدید که امروزه درکنار ارزهای رایج مانند دلار و یورو، اسم آن‌ها را نیز در اخبار اقتصادی می‌بینیم و مدام بالا و پایین‌شدن قیمت‌هایشان را رصدمی‌کنیم. رمزارزهای مختلفی در بازار وجود دارد. رمزارزها را براساس اینکه قابل استخراج هستند یا خیر به دو دسته تقسیم‌می‌کنند. رمزارزهایی که قابلیت استخراج توسط عموم مردم در سراسر جهان را دارد از جمله بیت‌کوین و اتریوم که از جمله رمزارزهای مهم خارجی هستند و رمزارزهایی که قابلیت استخراج توسط عموم را ندارد مانند ایکس آر پی (XRP) و تتر. نوع دیگری از رمز ارز نیز وجوددارد که رمزارز منطقه‌ای نام‌دارد. این نوع رمزارز طی پیمانی بین چندین کشور برای تسهیل مبادلات رمز ارز ایجادمی‌شود. از آنجایی که رمزارزهای نام‌برده‌شده، رمزارزهایی خارجی هستند، بانک مرکزی ایران و هیچ گونه نهادی در ایران هیچ گونه مسئولیتی در قبال تضمین امنیت و بالا و پایین‌شدن قیمت رمزارزها ندارد و همه مسئولیت سرمایه‌گذاری در این بازار برعهده ماینر است. از آنجایی که کشور ما تحت تحریم است و این تحریم‌ها حتی در بازار رمزارز دیجیتال نیز دخیل‌اند، کار را برای کاربران ایرانی از آنچه که هست نیز سخت‌تر می‌کند. از دو رمز ارز مهم به نام‌های بیت کوین و اتریوم نام‌برده‌شد.

درمورد رمزارزها بیشتر بدانیم:

بیت کوین(Bitcoin) :

 اولین و معروف‌ترین رمزارز جهان بیت کوین است. اگر به لیست قیمت رمزارزها در ستون قیمت‌ها نگاه کنید، اولین رمزارزی که به چشمتان می‌خورد بیت‌کوین است.

اتریوم(Ethereum) :

با اینکه اتریوم مدت‌ها پس از بیت‌کوین متولد شد، اما درحال حاضر گوی سبقت را از بیت کوین ربوده‌است و مزایا و سرعت تراکنش بالاتری نسبت به بیت‌کوین دارد. خالق اتریوم جوانی روسی-کانادایی است که در اوان بیست سالگی‌اش موفق به اختراع دومین ارزدیجیتال باارزش دنیا شد. وی که بوتالیک نام ‌دارد از جوان‌ترین ثروتمندان حال حاضردنیاست و نکته قابل توجه راجع به او این است که تمام ثروت این پسر جوان به اتریوم است و با بالا و پایین‌شدن نرخ اتریوم ثروت وی هم تغییرمی‌کند.

در راستای تحریم‌های سنگین و بسته‌‌شدن دست‌ و پای ایرانیان در زمینه رقابت در این سرمایه‌گذاری نوین، کشور ما در حال تلاش برای تهیه رمزارزهای ملی است تا این صنعت را به نوعی بومی کند و نیاز افراد به تقاضا در بازارهای جهانی را کم‌کند. هرچند که معامله در سطح جهانی  با معامله در سطح داخلی قابل مقایسه نیست. ازجمله رمزارزهای داخلی میتوان به CBCC اشاره‌کرد. نکته قابل‌توجه درمورد رمزارز ملی این‌است که این رمزارزها قابلیت استخراج ندارند.

آیا با خرید رمزارزها سود می‌کنیم؟

همانند قیمت سکه و طلا که هیچ‌گاه ثابت‌نمی‌مانند، رمزارزها نیز قیمت مشخصی‌ندارند. با توجه به نوسانات بازار قیمتشان بالا و پایین می‌شود. مانند بازاربورس و هر بازار دیگری، ارزهای دیجیتال نیز دوسر دارند که یک سرشان سود و سر دیگرشان ضرر است.

در تاریخ 8/11/97، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و معاونت فناوری‌های نوین طی سندی، الزامات و ضوابط حوزه رمزارزها را معین‌کردند. این سند بر این باور است که این صنعت رو به گسترش، تهدیدهایی را متوجه مردم و کشور خواهدکرد. از همین رو الزامات و ضوابطی را معین‌کردند تا همۀ اقدامات در این حوزه در چارچوبی معین انجام‌شود. همچنین در این سند آورده‌شده که به دلیل نوپابودن این صنعت در ایران، بانک مرکزی در طی دوره‌های شش‌ماهه، بازبینی‌های جدیدی در این زمینه انجام‌می‌دهد و نتایج آنرا به سمع و نظر فعالان در این زمینه می‌رساند. توضیحات تکمیلی این سند در چهار بند عنوان‌شده‌اند:

الف) عرضه اولیۀ سکه (ICO)

زمانی که شخصی برای اولین بار اقدام به توزیع رمزارزجدید در بازار رمزارز می‌کند که معمولا بخاطر مقاصد اقتصادی است، از آن بعنوان عرضه اولیه سکه نام‌برده‌می‌شود. این شخص می‌تواند حقیقی یا حقوقی باشد و اینکه رمزارزهای باپشتوانه یا بدون پشتوانه را روانۀ بازارکند.

ب) صرافی‌های رمزارزی و سامانه‌های مرتبط

در کشور ما خرید و فروش رمزارزها در صرافی‌های مربوطه انجام‌می‌شود.

پ) کیف پول رمزارزی

میزان رمزارز خریداری شده که در حساب کاربر وجوددارد کیف پول رمز ارزی آن شخص است.

ت)استخراج رمزارز

فرآیند آزمون و خطا برای حل مسائل ریاضی و کامپیوتری پیچیده.

آنچه که در این مقاله قصد کنکاش و بررسی آن از زوایای مختلف را داریم، گزینه آخر یعنی استخراج رمز ارز یا همان ماینینگ (به انگلیسی:Mining) است.

شرایط دریافت مجوز ماینینگ

مجوزات صادره از سمت وزارت صمت صورت می‌گیرد. آنچه که برای صدور جواز استخراج ارزهای دیجیتال در الویت قراردارد، موضوعات محیط زیستی است. از این رو اداره کل محیط زیست نیز یکی از ارگان‌هایی است که در زمینه صدور مجوز نقش‌دارد. این سازمان مقرراتی را برای صدور مجوز تعیین‌کرده‌است. ازجمله اینکه محل استقرار دستگاه‌های استخراج باید در فاصله معینی از شهرها قرارداشته‌باشند. جزئیات راجع‌به این فاصله‌ها در ادامه آمده است که در آن به کلان‌شهرهایی از جمله تهران و اصفهان بطور مشخص اشاره شده و برای دیگر استان‌ها فاصله‌ای معین را درنظرگرفته‌است.

تبصره: براساس قانون 11 هوای پاک، عدم پاسخگویی اداره کل حفاظت محیط‌زیست، به استعلام سازمان، طی مدت یک ماه، به منزله موافقت آن اداره تلقی‌شده و سازمان نسبت به صدور پروانه بهره‎‌برداری اقدام خواهدکرد.

 مجوزات صادره دارای اعتبار 6 ماهه هستند و این به این معناست که ماینرها پس از گذشت 6 ماه، مجددا باید اقدام به تمدید مجوزکنند. البته تمدید مجوز منوط به پیشرفت فیزیکی مجموعه است.

  • میزان برق مصرفی توسط دستگاه‌ها باید به میزان 250 کیلووات باشد. اگر برق مصرفی کمتر از این میزان باشد مجوز داده‌نخواهدشد. یعنی تعداد دستگاه‌های ماینر باید حداقل بیشتر از دو دستگاه باشد. بنابراین مجوزی به دستگاه‌های استخراج خانگی داده‌نمی‌شود. ماینرها باید به فکر احداث فارم‌های استخراج باشند که این نیازمند سرمایۀ قابل‌توجهی است.
  • فارم‌های ماینینگ باید در فاصلۀ معینی از شهرها ساخته‌شوند که بسته به شهرهای مختلف این فاصله متفاوت است. برای مثال میزان فاصله از شهر تهران 120 کیلومتر و برای شهر اصفهان 50 کیلومتر می‌باشد. این فاصله برای مراکز سایر استان‌ها 30 کیلومتر است.
  • تبصره 1: ایجاد کلیۀ زیرساخت‌های لازم اعم از آب و اینترنت و تلفن و برق برعهده دارندۀ مجوز است.
  • تبصره 2: صدور مجوز استخراج بیت‌کوین چند نفره، مقدور نیست مگر با تاسیس شرکت.
  • تبصره 3: تامین انرژی برق موردنیاز، از طریق شبکۀ سراسری برق کشور یا تولید برق بصورت خصوصی از طریق انرژی تجدیدپذیر، CHP، نیروگاه خصوصی و ... در چارچوب ضوابط و مقررات مربوط امکانپذیر است.
  • درصورتیکه مکان موردنظر برای دستگاه های استخراج اجاره‌ای باشند و مهلت اجاره حداقل یک‌ سال باشد، صدور مجوز بلامانع است.

تبصره: برای واحدهای خارج از شهرک‌ها و نواحی صنعتی، ارائه قرارداد اجاره منعقده در دفاتر اسناد رسمی الزامی است و در شهرکها و نواحی صنعتی منوط به موافقت شرکت شهرکهای صنعتی استان خواهدبود.

نحوۀ محاسبه برق مصرفی

ماینر‌ها در ایران برای تامین برق مصرفی برای دستگاه‌های خود به دو روش می‌توانند عمل‌کنند. روش اول اینکه از شرکت‌های توزیع برق، برق موردنیازشان با فشار قوی را خریداری‌کنند که تعرفه‌های خرید آن به شرح زیر است:

نرخ برق مصرفی در ایام گرم سال یعنی ماه‌های تابستان (تیر، مرداد، شهریور) به ازای هر مگاوات برق 9650 ریال و در دیگر ماه‌های سال 4800 ریال است. در صورتیکه تامین‌کنندۀ برق، وزارت صمت باشد 20 درصد تخفیف شامل آن می‌شود. و اگر ماینر دارای استخرهای استخراج داخلی باشد 15 درصد تخفیف بیشتر به آن تعلق می‌گیرد. موارد زیر در مفاد محاسبه برق مصرفی ماینرها آمده است:

تبصره: به منظور کنترل و مدیریت مصرف برق در طی ایام گرم سال (از اول خرداد تا انتهای شهریور)، بهای هر کیلووات ساعت با ضریب 2 و در هشت ماه دیگر سال با ضریب 0.5 محاسبه‌می‌گردد.

چنانچه به دلیل نوسانات ارزی یا تغییر ترکیب صادرات برق، متوسط قیمت برق صادراتی بیش از 10 درصد کاهش یا افزایش پیداکند، شرکت توانیر موظف است پیشنهاد اصلاحیۀ خود را به وزارت نیرو ارائه‌دهد.

بهای برق مصرفی از سطوح ولتاژ 400 و 230 کیلوولت با 20 درصد تخفیف و از سطح ولتاژ 136، 66 و 63 کیلوولت با 12 درصد تخفیف محاسبه‌می‌گردد.

روش دوم این است که ماینرها برای تامین برق، از نیروگاه‌های خورشیدی بهره‌ببرند. درصورت استفاده از انرژی‌های پاک همچون سلول‌های خورشیدی، شرکت‌های برق از ماینرها حمایت‌می‌کنند و به آنها برق پشتیبان ارائه‌می‌کنند. استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی جهت تامین برق موردنیاز دستگاه‌های ماینینگ یکی از بهترین راه‌ها برای ماینرهاست. این کار هم برای مصرف انرژی برق به صرفه‌است و هم هزینه‌های سنگین برق مصرفی دستگاه‌های ماینینگ را برای ماینرها ازبین می‌برد. خوشبختانه این نوع از انرژی در کشور ما نیز در سال‌های اخیر رواج داشته‌است. از این رو، به ماینرها توصیه‌می‌شود که در کنار هزینه برای دستگاه استخراج و تهیۀ محل موردنظر برای استقرار ماینرها، به استفاده از نیروهای خورشیدی نیز فکرکنند.

چگونگی دریافت مجوز ماینینگ

ماینرها از وزارت صنعت، معدن و تجارت  استان محل سکونت خود باید مجوز اخذکنند. ابتدا وارد سایت بهین‌یاب شده و گزینه «صدور جواز تاسیس رمز ارز» را انتخاب کنید. سپس باید مشخصات و اطلاعات خواسته‌شده را در سایت وارد کنید. اطلاعاتی از جمله: نوع سرمایه‌گذاری، توان استخراج دستگاه ماینر، مشخصات زمین، هزینۀ تقریبی قبوض مصرفی (آب، گاز، برق)، نام ماینر، تعداد دستگاه‌های مورد نیاز، حقوق گمرکی، قیمت دستگاه‌های ماینر و غیره.

پس از ثبت اطلاعات دقیق و نهایی‌شدن مراحل ثبت نام، طی 3 الی 4 روز، مجوز استخراج ارز دیجیتال برای شما صادرمی‌شود.

آیا امکان اصلاح مجوز وجوددارد؟

خیر. اصلاح مجوزهای صادرشده ممنوع است مگر اینکه سه سال از عدم فعالیت واحدهای تولیدی گذشته‌باشد، که در اینصورت بلامانع است. حتی امکان صدور مجدد مجوز نیز وجودندارد مگر اینکه شرط بالا در این زمینه هم صدق کند یعنی 3 سال از عدم فعالیت واحد تولیدی گذشته‌باشد.

شرایط لغو مجوز و خط قرمزها

  • در صورتیکه ماینر قادر به استخراج رمزارزها نباشد، به هر دلیلی از جمله خرابی دستگاه‌ها، عدم امکان ادامه فعالیت در مکان قبلی و... سازمان موظف است که مجوز استخراج ماینینگ را لغوکند.
  • در صورت درخواست دارنده جواز مبنی بر لغو مجوز و موافقت سازمان با آن.
  • تمام مراحل لغو جواز از طریق سامانه هوشمند صورت‌می‌گیرد و لغو دستی هیچ‌گونه اعتباری ندارد.

هزینه دریافت مجوز

حداکثر معادل یک میلیون ریال و یکصدهزار ریال بابت حق تمبر جهت دریافت مجوز اخذ می‌گردد. جهت تمدید مجوز، ده‌ هزار ریال بعلاوه پنجاه هزار ریال بابت حق تمبر.

محدودیت‌های استفاده از رمز ارز

متاسفانه محدودیت‌های دست و پاگیری کشورهای تحت تحریم از جمله کشور ما را دچار خود کرده‌است. برای مثال پلتفرم بایننس، بزرگترین پلتفرم‌های دنیا کشور ما را در لیست  تحریم خود قراردداده‌است و به کاربران ایرانی اجازه معامله با رمزارزهای ایرانی را نمی‌دهد. البته مردم ایران مثل همیشه تا حدودی توانسته‌اند تحریم‌ها را دوربزنند، اما بطور رسمی ایرانیان حق تراکنش در این پلتفرم را ندارند. یکی از راه‌هایی که با آن تحریم‌ها را دورزده‌اند استفاده از آی‌پی کشور دیگر برای ثبت نام در این پلتفرم است. در این روش باید حتما به یاد داشته باشید که دفعات بعدی نیز با آی‌پی همان کشور که قبلا ثبت‌نام کرده‌بودید وارد این پلتفرم شوید. به این دلیل که امنیت بایننس تغییرات در کشور را متوجه‌می‌شوند و سریع به این امر واکنش‌نشان‌می‌دهند. معمولا به این شکل است که این پلتفرم به مدت یک هفته به شما مهلت ‌می‌دهد تا حساب خودتان را در بایننس خالی‌کنید ولی باز هم تضمینی در این مورد وجود ندارد و امکان دارد که همۀ سرمایه شما از دست‌برود. البته برای حل این مشکل، پلتفرم‌های داخلی نیز روی‌کار آمده‌اند که شهروندان ایرانی می‌توانند با خیال راحت در این پلتفرم‌ها تراکنش انجام دهند. اما باید این مسئله را هم درنظربگیرید که میزان تراکنش‌های روزانه بایننس با پلتفرم‌های داخلی قابل مقایسه نیست و بدیهی است هرچه میزان معمالات و تراکنش‌ها کمتر باشد شانس خرید و فروش پایین می‌آید.

استخراج ارزدیجیتال غیرقانونی

شاید برایتان سوال باشد که آیا ماینرهای غیرقانونی نیز در ایران فعالیت‌می‌کنند؟ بله. مانند هرجای دیگری در دنیا که کار غیرقانونی صورت‌می‌گیرد، فرقی نمی‌کند که در چه زمینه‌ای باشد. در کشور ما نیز فارم‌هایی غیرقانونی و بدون مجوز مشغول به فعالیت‌اند. از همین رو براساس گفته شرکت توانیر، گزارش درمورد فارم‌های غیرمجاز مشمول پاداشی برابر با 20 درصد خسارت دریافتی از متخلف خواهد شد.

شرایط نگه‌داری از دستگاه‌های استخراج

دستگاه‌های استخراج به دلیل شرایط ویژه‌ای که دارند نیازمند مراقبت‌های ویژه هستند. دستگاه‌های استخراج به دلیل انجام فعالیتهای سنگین و حل معادلات پیچیده ریاضی، علاوه‌براینکه برق زیادی مصرف‌می‌کنند، درحین کار داغ می‌کنند. برای جلوگیری از این مسئله تعدادی فن در داخل این دستگاه‌ها تعبیه‌شده‌است. اما با افزایش کارکرد دستگاه، این فن‌ها جوابگو نیستند و ماینرها به خنک‌کننده‌های خارجی برای پایین‌آوردن دمای ماینینگ‌ها هستند. از جمله مواردی که در برای خنک‌کردن دستگاه‌ها می‌توان انجام‌داد، استفاده از کولرهای گازی و آبی است. درصورتیکه تعداد دستگاه‌ها بالا باشد و میزان گرمای تولیدشده بسیار بالاتر باشد، میتوان از اتاق‌های خنک برای خنک‌نگه‌داشتن دستگاه‌ها استفاده‌کرد.

نتیجه گیری

بسیاری از کشورهای جهان حتی کشورهای پیشرفته ازجمله چین قوانین سفت و سختی را در رابطه با ارزهای دیجیتال دارند و دلیل آن نیز خاصیت غیرمتمرکزبودن این ارزهاست و اینکه تحت کنترل حکومت یا سازمان خاصی قرارندارند، بلکه سرمایه درحال گردشی هستند که مردم با آن بازی‌می‌کنند. همه اینها باعث می‌شوند که سران کشورها برای جلوگیری از ضربه خوردن سیستم مالی کشورشان از این نوع سرمایه‌گذاری‌ها خودداری‌کند. شاید بپرسید که چه رابطه‌ای میان ارزهای دیجیتال و سیستم مالی یک کشور وجود دارد؟ جواب این است که همانطور که می‌دانیم دنیای ارزهای دیجیتال دنیایی گسترده‌ است و افراد از دورترین نقاط دنیا می‌توانند با هم معامله‌کنند. ممکن است فردی در شرقی‌ترین نقطه زمین با فردی دیگر در غربی‌ترین نقطه زمین در این پلتفرم‌ها معامله کنند و هرکدام دچار سود یا زیان شوند. به هرحال برای به دست‌آوردن رمزارزهای اولیه افراد باید سرمایه خودشان را وسط بگذارند تا بتوانند با آن رمزارزخریده و سپس به معامله بپردازند. در این میان اگر فردی دچار ضرر و زیان قابل‌توجهی شود، درواقع میزان زیادی از ارز کشور خودش را به‌هدرداده است و این در مقیاس بزرگ‌تر و در پلتفرمی جهانی که در آن، درهر ثانیه میلیون‌ها معامله انجام‌می‌شود، میزان قابل‌توجهیست. از اینرو برخی کشورها جانب احتیاط را نگه‌داشته و قوانین سختی را برای این نوع از سرمایه‌گذاری‌ها لحاظ ‌می‌کنند. هرچند با گذشت زمان و پافشاری متخصصان در این زمینه کشورهایی از جمله چین نیز از سیاست‌های سخت‌گیرانه خود در این زمینه کناره‌گیری کردند بطوریکه ژان پنگ ژائو، بنیانگذار بایننس، از بزرگ‌ترین پلتفرم دنیا مجبور شد شرکتش را از چین به ژاپن و تایوان انتقال دهد. اما در سال‌های اخیر بنیانگذار دومین رمزارز جهان، بوتالیک، اتریوم را در کشور چین گسترش‌داد. این نشان‌می‌دهد که دنیا به سمت استقبال از سرمایه‌گذاری دیجیتال خواهدرفت. از جمله کشورهای پیشرو در این زمینه میتوان به انگلستان، روسیه و سنگاپور اشاره‌کرد. ولادیمیر پوتین، تاجایی از استقبال از ارزهایرمزپایه پیش رفت که با بنیانگذار اتریوم که اصالتا جوانی روسی است دیداری دوستانه داشت. خوشبختانه استخراج ارزهای دیجیتال در کشور ما غیرقانونی نیست. اما برای انجام عملیات ماینینگ در ایران، ماینرها باید مجوز دریافت‌کنند. در بالا سعی شد به صورت اجمالی درمورد قوانین مربوط به دریافت مجوز، شرایط محل استقرار دستگاه‌ها، نحوه محاسبه هزینه برق، هزینه دریافت مجوز و تمدید آن، شرایط لغو و محدودیت رمزارزها اشاره‌شود. استخراج رمزارزها کاری طاقت‌فرسا و ریسک‌پذیر است. علاوه‌بر همه اینها نیازمند سرمایۀ اولیه مناسب برای تامین دستگاه‌ها، محل استقرار دستگاه‌ها و .. است. برخی سرمایه‌گذاران که دارای سرمایه‌های هنگفت هستند، باتوجه به، به روزبودن و گسترش چشم‌گیر این صنعت سعی در سرمایه‌گذاری در این زمینه به هرنحوممکن هستند. اما برای افراد با سرمایه محدودتر، به طوریکه شخص همه سرمایه‌اش را در این زمینه صرف‌کند احتمال ضررهای جبران‌ناپذیری وجوددارد.   درضمن، بخاطر مصالح زیست‌محیطی و صرفه‌جویی و بازگشت سرمایه موثر، مجوز به دستگاه‌های ماینینگ خانگی که تنها یک یا دو دستگاه را شامل می‌شود، داده‌نمی‌شود. پس ماینر برای دریافت مجوز در ایران باید به فکر احداث فارم باشد (در اصطلاح استخراج رمز ارز به تعداد زیادی از دستگاه‌ها که در یک مکان عمل استخراج را انجام‌می‌دهند، فارم یا همان مزرعه گفته‌می‌شود). بهترین راه برای احداث فارم ثبت شرکتی به همین منظور است. (مجوز به چندین شخص یا شریک نیز داده‌نمی‌شود) از این رو تنها راهی که باقی‌می‌ماند و به‌صرفه است، ثبت شرکت است.

DigiGate

FREE
VIEW